Bijna elk weiland of duin op Terschelling draagt een naam. Arjensdune is een van de bekendste duinen – en misschien wel het meest herkenbaar, dankzij de boom die erop staat. Welke zeeden heeft er anders eigen souvenirs, van sleutelhangers tot truien?
De Eenzame Boom
Het boompje van Hee heeft al heel wat doorstaan en gezien als poortwachter van Arjensdune. Dagelijks lopen er wandelaars. Eilanders die er hun hond uitlaten, maar ook deelnemers aan de Walk of Grief; een pelgrimsroute over het hele eiland, waarin het boompje van Hee symbool staat voor verlies en veerkracht. Het landschap is veranderd door de tijd, vooral onder invloed van de mensenhand. Staatsbosbeheer besloot jaren geleden acht hectare bos te kappen om het zand weer te laten stuiven, duinplanten ruimte te geven en meer dynamiek in het landschap toe te laten.
Voorafgaand aan de grootschalige kap wilde het creatieve gezelschap Vesta Kroese het bos nog één keer laten beleven door Oerolbezoekers. In 2009 ontstond Bosplaats. De eerste open plekken fungeerden als atelier: objecten van hout werden tentoongesteld en bezoekers werden opgeroepen alle dennenappels te verzamelen – als ritueel, als afscheid. Een jaar later bleven nog 26 dennen staan, opgesteld in een lijnenspel over het duin. Daartussen liep een stille wandelroute. Een bosbegrafenis. Van de laatste bomen werden het jaar daarop boomstoelen gemaakt.
De open ruimte die daarna ontstond, bood nieuwe mogelijkheden voor voorstellingen en expeditieprojecten.
Van bos naar speelplek
De wind werd componist in Harmonic Fields (2011): een landschap vol instrumenten – cello’s, drums, bamboefluiten, klokkenspelmolens en draaiende muziekdoosjes – van gezelschap Lieux Publics & Cie onder leiding van Pierre Sauvageot. Zonder elektra of computers gaf de installatie volledig gehoor aan het Oerol-thema van dat jaar: het geluid van het eiland.
Een jaar later stond Groupe Zur op Arjensdune met Horizone. Een voorstelling in het duister die bleef hangen, al is ze moeilijk in woorden te vatten. De lichten over het duin, de kleine huisjes, de muziek – overal gebeurde iets. Als toeschouwer vergat je zelfs de regen.
Een roes van verbondenheid
Ook in 2016 bracht Arjensdune een visuele roes. Tijdens Planetary Sunrise speelde Ragazze Quartet, Kapok en Slagwerk Den Haag alsof hun leven ervan afhing, terwijl videokunstenaars van het Blauwe Uur met lichtlijnen het duin tot leven wekten bij zonsondergang. Tot op één avond het aggregaat stilviel. Niet bijgevuld. Het publiek sprong bij en verlichtte het duin met telefoons. Dat is Oerol: verbinden.
In de ochtendgloren voltrok zich datzelfde gevoel van verbondenheid. Om vijf uur ’s ochtends dansten vijftig professionals en amateurs onder leiding van Sharon Fridman NIDO/RIZOMA: een ode aan het duinlandschap en aan de vraag wat jouw plek is in het grotere geheel. De voorstelling eindigde met 250 vroege vogels, hand in hand verbonden – en een kop thee op Arjensdune.
Handen die bijblijven waren de reuzenhanden van Jetse Batelaan. Met gezelschap Artemis bracht hij in 2015 – voor het eerst? – reuzen naar het eiland. Gigantische handen duwden een kinderwagen met pasgeboren kroost voort. In taferelen verspreid over de duinvallei kwamen de kwetsbaarheid van ouders en kinderen aan bod, en de zorgen die daarbij horen. De tekst, gesproken als kinderrijmpjes, contrasteerden scherp met de droefenis en het onheil dat achter elke zandhoop leek te schuilen. Reuzen van meerdere meters hoog worstelden zich een weg over het (zand)pad van het leven.
Een paar jaar later, in 2023, kwam Atelier NL terug naar Arjensdune met nieuwe zandverhalen. Tijdens de expeditie ZandScheppers trokken Oerolbezoekers juten zakken achter zich aan, gevuld met Terschellinger duinzand. En als je dat zeeft, wat vind je dan? Zand is een gewilde grondstof die steeds schaarser wordt. Kunstenaar Lonny van Ryswyck, medeoprichter van Atelier NL, probeerde bezoekers bewust te maken van de wereld achter zand. Want zand zit overal in: gebouwen, computers, chips, brilglazen, telefoons. “Mensen realiseren zich niet dat van zand van alles wordt gemaakt.” Op het duin kreeg het zand een eigen verhaal.
En nog steeds; Arjensdune blijft een plek waar de wind verhalen voert en iedereen zijn sporen kan achterlaten in het zand dat vrij kan stuiven.
